پژوهش ها

انرژي هاي دريايي منابعي تمام نشدني و پاك

چکیده::

سید عبدالمجید زواری

اندیشکده روابط بین الملل- در برهه اي از زمان، كشف معادن زغالسنگ و چاه هاي نفت تحولي بزرگ در زندگي بشريت به شمار مي رفت و بشر با دسترسي به اين منابع زيرزميني و فرآورده هاي آن توانست با شتاب به سوي توسعه گام بردارد اما ديري نپاييد كه موضوع تمام شدني بودن اين منابع به كابوسي براي جهان تبديل شد، از اين رو با توجه به محدود بودن انرژي هاي زيرزميني اي كه قابل استحصال هستند و از طرفي آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از استخراج آنها از آغاز فرآيند استخراج تا مراحل فرآوري، كشورها در صدد دستيابي به انرژي هاي نو و تجديدپذير و از همه مهمتر انرژي هايي با كمترين پيامدهاي منفي زيست محيطي برآمده اند. انرژي هايي كه سازگار با محیط زیست باشند و  كمترين تاثیر را بر تغییرات اکولوژیکی بگذارند.

براساس تحقيقات انجام گرفته درياها و اقيانوس ها مي توانند در كنار انرژي خورشيدي و باد منابع پايان ناپذير انرژي هاي پاك و تجديدپذير باشند و آينده انرژي جهان را تضمين كنند. دريا بستر انرژي هاي متنوعي است كه بشر تا به امروز موفق به كشف آن شده است كه از بين آنها مي توان به انرژي امواج، جز و مد، جريانات دريايي، انرژي ناشي از اختلاف گرمايي و اختلاف چگالي(شوري) و ... اشاره كرد.

انرژی امواج و انرژی جزر و مد را می توان مهمترین زیر مجموعه های انرژی های دریایی به شمار آورد. امواج در اثر انتقال انرژی از باد به دریا به وجود می آیند. ميزان این انتقال انرژی بستگی به سرعت باد و نیز مسافتی دارد که در طول آن باد با سطح آب در فعل و انفعال بوده است. موج ها به خاطر جرم آبی که نسبت به سطح متوسط دریا جابه جا شده ، انرژی پتانسیل و به خاطر سرعت ذرات آب ، انرژی جنبشی را با خود حمل می کنند. در بسياري از موارد انرژی ذخیره شده از طریق اصطکاک و اغتشاش و با شدتی که بستگی به ویژگی امواج و عمق آب دارد ، از بين مي روند اما امواج بزرگ در آب های عمیق، انرژی خود را باکندی بسیار از دست می دهند، در بسياري از موارد منشا اين امواج بادهای محلی و توفان هایی است که روزها قبل در دوردست اتفاق افتاده اند.

امواج توسط ارتفاع، طول موج و دوره تناوبشان مشخص می شوند. قدرت امواج معمولاً بر حسب کیلووات بر متر بیان می شود که نمایانگر شدت انتقال یا عبور انرژی از یک خط فرضی به طول یک متر و موازی با جبهه موج است. امروزه فناوری تولید انرژی از موج اقیانوس ها وجود دارد، به طوری که اختراعات بسياري در این زمینه به ثبت رسیده است که به سه روش اصلی استفاده از کانالی به شکل مخروط ناقص ،استفاده از حرکت عمومی امواج اقیانوس توسط مکانیزم های گوناگون و استفاده از یک ستون نوسانی آب می توان اشاره کرد.

جزر و مد دریا در اثر جاذبه ماه و خورشید به هنگام گردش زمین به وجود می آید. نیروی جاذبه ماه باعث ایجاد برآمدگی در آب ها شده و به علت گردش وضعی زمین این برآمدگی به سمت غرب جریان پیدا می کند ، در نتیجه موج هایی با دوره ۱۲ساعت و ۲۵ دقیقه ایجاد می شود که دامنه نوسان آنها در اقیانوس های بزرگ در حدود 5 متر است. اثر نیروی جاذبه خورشید نیز مشابه ولی ضعیف تر است و هر ۱۲ ساعت یک مرتبه ظاهر می شود. به این ترتیب جزر و مد به صورت منظم رخ می دهد. بیشترین دامنه جزر و مد زمانی به وجود می آید که ماه و خورشید در یک راستا قرار گرفته باشند.

هنگامی که امواج جزر و مدی به سواحل و فلات قاره می رسند، دامنه آنها می تواند در اثر هجوم آب، قیفی شدن آبراه و ایجاد رزنانس به طور قابل ملاحظه ای افزایش یابد. مثلاً دامنه جزر و مد در نقاط مناسبی از کانادا به بیش از ۱۰ مترمی رسد. به رغم پیچیدگی خاصی که در مورد جزر و مد وجود دارد پیش بینی و محاسبه دقیق آن در هر محل ممکن است.

استحصال انرژی از جزر و مد در نقاطی عملی است که انرژی زیادی به صورت جزر و مدهای بزرگ در آنها متمرکز شده باشد و به علاوه جغرافیای محل نیز برای احداث نیروگاه جزر و مدی سایت مناسبی فراهم کرده باشد. چنین مکان هایی در همه جا یافت نمی شوند. اما تا به حال تعداد نسبتاً زیادی شناسایی شده اند.

نخستین و بزرگ ترین نيروگاه جز و مد در لارانس فرانسه تأسیس شده است که جنبه تجاری دارد. به غیر ازآن، نیروگاه ۲۰ ماواتی آناپولیس در کانادا، نیروگاه آزمایشی ۴۰۰ کیلوواتی کیسلایاگوبا در شوروی سابق و نیروگاه ۲/۳ مگاواتی جیانگزیا در چین را می توان نام برد.

انرژی جریانات دریایی نيز يكي ديگر از راه هاي استحصال انرژي است كه نسبت به ساير منابع انرژي درياي جديدتر است و تنها چند مورد از توربين هاي آن در اروپا ساخته شده است و هنوز به شكل فراگير مورد استفاده قرار نگرفته است. این فن‏آوری بسیار شبیه توربین‏های بادی کار می کند و از جریان سیال آب جهت چرخاندن پره‏های بزرگ استفاده می نماید. می توان این فن‏آوری را در مناطقی که سرعت جریان جزرومدی بالا است نصب کرد. در کشور ما نیز به علت وجود تنگه‏ها و خورهای دارای جریانات با سرعت قابل توجه، احتمال امکان استفاده از این فن آوری وجود دارد.

نیروگاه هاي اختلاف گرمایی نيز با بهره برداری از اختلاف دمای میان سطح و عمق اقیانوس یک سیکل حرارتی باد و چشمه عظیم گرم و سرد تشکیل می‌دهند و با بكارگيري تجهيزات ويژه اي با استفاده از ایجاد بخار و تقطیر از این راه می‌توان انرژی مکانیکی و در نهایت انرژی الکتریکی تولید كرد. از اختلاف چگالی و لایه بندی شدن آب دریاها و اقیانوس‏ها نيز می توان با ايجاد اختلاف فشار برای تولید الکتریسیته استفاده کرد.

نتايج تحقيقات حاكي از آن است كه در كشور ما بيشترين مقدار انرژي هاي دريايي در محدوده انتهاي جنوب غربي جزيره قشم در خليج فارس، منطقه اي بين جاسك و چابهار و منطقه ویژه به نام خورموسی در استان بوشهر وجود دارد. در پايان بايد بر اين نكته تاكيد كنيم در روزگاري كه جهان در پي كشف منابع جديد براي انرژي هاي پاك و تمام نشدني است ما نيز بايد با به خدمت گرفتن متخصصان و بكارگيري فناوري هاي روز دنيا از قابليت هاي استراتژيكي كشورمان نهايت استفاده را ببريم.

 

#انرژی های پاک #منابع تمام نشدنی #تغییرات اکولوژیکی

 

  • اشتراک گذاری
  • دسته بندی :محیط زیست
  • 19 شهریور 1397
  • نویسنده:سید عبدالمجید زواری
  • 1
  • 0

ارسال دیدگاه

CAPTCHA

درباره نویسنده

سید عبدالمجید زواری
سید عبدالمجید زواری

مدیر اندیشکده روابط بین الملل،مدیر مسئول ماهنامه اندیشه روابط بین الملل، پژوهشگر، کارشناس و تحلیلگر مسایل بین الملل، دانشجوی دکتری روابط بین الملل، آینده پژوه و مدرس دانشگاه

ایمیل: majidzavari@yahoo.com      شماره تماس: 09125645463