آیین‌های نوورزی الگویی جهت همگرایی فرامنطقه ای - اندیشکده بین الملل

آیین‌های نوورزی الگویی جهت همگرایی فرامنطقه ای

سید عبدالمجید زواری فروردین 2, 1395
Download PDF

چکیده:
نوروز از جمله آیین هایی است که قدمتی دیرین و گستره ای وسیع دارد. بیش از سه هزار سال است که مردمان بخش‌های وسیعی از جهان از جمله منطقه بالکان، دریای سیاه، آسیای مرکزی، بخش هایی از هند، اروپا، قفقاز و خاورمیانه با جمعیتی بالغ بر 300 میلیون نفر، فرا رسیدن بهار را در ابعاد ملی و منطقه‌ای جشن می‌گیرند و نوروز را به عنوان مبنای سال جدیدشان قرار داده اند.
ریشه‌های نوروز به اساطیر باز می‌گردد و دلیل و زمان پیدایش آن مشخص نیست. با این حال به‌رغم فراز و فرودهای مختلف تاریخی، نوروز همیشه ماندگار و پابرجا بوده و از گزند طوفان حوادث مصون مانده است. راز این ماندگاری چیست؟ چرا به‌رغم همه‌ی محدودیت‌ها، شاهد اهمیت روز افزون نوروز در سطح منطقه و جهان هستیم؟
این مقاله با مفروض قرار دادن تاثیر ارتباط منطقی نوروز با نظام طبیعت، پاسداشت اخلاق انسانی، تقویت و تکریم روابط عاطفی اجتماع و همچنین ارج نهادن به کانون خانواده در این جاودانگی، تلاش می‌کند با بررسی و پایش آیین‌های مشترک در کشورهای حوزه‌ی نوروز، به ارایه‌ی الگویی جهت گسترش صلح و انسان‌دوستی در جهان بپردازد.

مقدمه:
اندیشکده روابط بین الملل: نوروز جشن رستاخیز و نوزایی طبیعت است. نوروز را طبیعت الهام بخشید، اسطوره تصویر‌پردازی کرد و تاریخ تثبیت نمود. نوروز را می‌توان ملاقات اسطوره و تاریخ نامید و مردم این تحول بزرگ را در قالب آیین‌ها و مراسم‌های متنوع به شادی می‌نشینند. این آیین در میان بزرگان، خواص و مردم طی سال‌های متمادی اجرا شده و امروز نیز با عنوان چارچوب مشترک کشورهای یک حوزه جغرافیایی به اجرا در می‌آید. آن‌چه شناخت جزء به جزء این آیین را الزام می‌بخشد، دست‌یابی به مفاهیم و اشتراکاتی است که این آیین را زنده نگاه می‌دارد.
جغرافیای نوروز نیز با اسم نوروز یا مشابه آن سراسر خاورمیانه، بالکان، قزاقستان، تاتارستان و آسیای میانه، چین شرقی (ترکستان چین)، سودان، زنگبار، سراسر قفقاز تا آستراخان، آمریکای شمالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان و نپال و تبت را در بر می‌گیرد. همچنین در کشورهایی مانند مصر و چین هم که ظاهرآً جز کشورهای حوزه‌ی نوروز نیستند، امروزه جشن‌های مشابهی برگزار می‌شود.
نوروز کهن‌ترین و گسترده‌ترین جشن آیینی همه‌ی ملت‌های این حوزه‌ی گسترده‌ی فرهنگی است. ماندگاری هزاران ساله و بدون گسستگی این آیین باشکوه، نوروز را به مهم‌ترین عنصر هویت مشترک فرهنگی و ارجمند‌ترین میراث معنوی همه‌ی ملت‌ها و گروه‌های قومی و دینی منطقه بدل کرده است. بدین سبب نوروز علاوه بر تحکیم وحدت ملی در هر یک از کشورهای منطقه، عاملی برای همبستگی منطقه‌ای نیز به‌شمار می‌آید.
نوروز به دلیل بهره‌مندی از ویژگی‌هایی همچون ارتباط منطقی با نظام طبیعت، پاسداشت اخلاق انسانی، احترام به والدین و بزرگترها، تقویت و تکریم روابط عاطفی اجتماع، ارج نهادن به کانون خانواده و دمیدن روح نشاط، و انگیزه برای خدمت بیشتر به همنوعان همواره از گزند طوفان حوادث مصون مانده است. نوروز ما را به طرد بد اندیشی و دشمنی‌ها و روی آوردن به پاکی‌ها و استقبال از همه‌ی خوبی‌ها و زیبایی‌ها دعوت می‌کند. این ارزش‌ها که کارکردهای ویژه‌ای در حفظ صلح و تحکیم دوستی ملت‌ها و فرهنگ‌ها دارند موضوعی است که پس از ثبت جهانی نوروز بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته و فرصت‌های بی‌بدیلی را پیش روی کشورهای حوزه‌ی نوروز قرار داده تا به عنوان الگویی برای گسترش صلح و انسان‌دوستی در جهان مطرح شوند. در حقیقت همان‌گونه که اسلام‌کریم‌اف رئیس جمهور ازبکستان نیز به آن اشاره دارد، در نوروز نیرویی نهفته است که انسان‌ها را با هر گرایش دینی و ملیت نسبت به هم متحد و مهربان می‌کند. بنابراین از آنجا که نخستین و مهم‌ترین گام در هر موردی،‌ شناخت هر چه بیشتر آن پدیده است، در ادامه به معرفی آیین‌های مشترک نوروزی در کشورهای منطقه‌ می‌پردازیم.
مراسم های مشترک نوروزی در جهان
خانه‌تکانی
خانه‌تکانی یکی از آیین‌های نوروزی است که مردم بیشتر مناطقی که نوروز را جشن می‌گیرند به آن پایبندند. در این آیین که معمولاً دو سه هفته پیش از نوروز آغاز می‌گردد، تمام خانه و وسایل آن گردگیری، شستشو و تمیز می‌شوند. این آیین در کشورهای مختلف از جمله ایران، تاجیکستان و افغانستان برگزار می‌شود.
در خانواده‌های ایرانی معمولاً نظافت و خانه‌تکانی از یکی دو هفته پیش از نوروز و با امید به تحول در زندگی انجام می‌گیرد و پس از گردگیری و نظافت وسایل منزل، آنها را دوباره می‌چینند و خانه را برای پذیرایی از میهمانان عید آماده می‌کنند. خرید لباس نو و تغییر ظواهر زندگی از دیگر رسومی است که خانواده‌های ایرانی برای ایجاد نشاط در زندگی دنبال می‌کنند.
در تاجیکستان نیز خانه‌تکانی پیش از نوروز اهمیت ویژه‌ای داشته و مردم این کشور به ویژه بدخشیان در ایام نوروز، علاوه بر خانه‌تکانی، کلیه‌ی ظروف را شسته و تمیز می‌کنند تا گردی از سال کهنه باقی نماند. برابر با رسمی دیرینه، قبل از شروع عید نوروز بانوی خانه هنگامی که خورشید به اندازه‌ی یک سر نیزه بالا آمده دو جاروی سرخ رنگ را که در فصل پاییز از کوه جمع‌آوری کرده و تا جشن نوروز نگاه داشته‌اند جلوی خانه می‌گذارد. رنگ سرخ برای این مردم رمز نیکی، پیروزی و برکت است. پس از طلوع کامل خورشید هر خانواده‌ای سعی دارد هر چه زودتر وسایل خانه را بیرون آورده و یک پارچه قرمز بالای سردر خانه بیاویزد و با باز کردن در و پنجره به نوعی هوای نوروزی و بهاری را که معتقدند حامل برکت و شادی است وارد خانه نماید.
در بدخشان افغانستان هم،‌ ده روز مانده به پایان سال، مردان و زنان با تمام دار و ندار خود به استقبال نوروز رفته و هر کس به اندازه‌ی توان اقتصادی خود، خانه و کاشانه‌ی خود را برای پذیرایی از نوروز آماده می‌کند. نوروز در باور مردم افغان به مثابه‌ی پایان رنج‌ها و نابسامانی‌های سال گذشته و آغاز زندگی نو و توام با امیدواری و بهروزی است. مردم این سرزمین معتقدند نوروز همان‌گونه که در طبیعت دگرگونی می‌آفریند، برای انسان‌ها نیز این باور را به ارمغان می‌آورد که با دوری از کاهلی و بدهی‌های سال گذشته، سال نو را با پشتکار و زندگی نو همراه با صداقت و دوستی آغاز نمایند و با جبران اشتباه‌های گذشته وارد مرحله‌ی جدیدی از زندگی شوند.
در ازبکستان نیز نوروز از خانه‌تکانی آغاز می‌گردد و زنان و دختران ازبک وسایل خود را از خانه بیرون آورده و در آفتاب پهن می‌کنند تا بوی آفتاب نوروزی به خانه و کاشانه‌ی آنها دمیده و هوای آن را گوارا سازد. همچنین بشقاب و ظروف شکسته شده را دور ریخته و به امید فراوانی رزق خانواده در سال جدید، دیگ‌های خود را از آب باران فروردین پر می‌کنند.
در قزاقستان نیز صاحبخانه، ‌شب سال تحویل دو عدد شمع در بالای خانه‌اش روشن می‌کند و خانه‌تکانی را آغاز می‌کند. قزاق‌ها معتقدند تمیز بودن خانه، اعضای خانواده را از بیماری و بدبختی محافظت می‌کند.

آتش‌افروزی
رسم افروختن آتش، از زمان‌های کهن در مناطق نوروز متداول شده است. در ایران و بخش‌هایی از افغانستان، این رسم به‌صورت روشن کردن آتش در شب آخرین چهارشنبه سال متداول است. این مراسم چهارشنبه‌سوری نام دارد. پریدن از روی آتش در ایام نوروز در ترکمنستان نیز رایج است. همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بام‌ها در میان برخی از زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم است.
در جمهوری آذربایجان دختران دم‌بخت شب چهارشنبه سوری، در دل فالی گرفته و مخفیانه پشت در نیمه باز به انتظار ایستاده و اگر در این هنگام حرف خوب و موافقی بشنوند اشاره‌ای به برآورده شدن آرزویشان، و اگر حرف نامناسبی بشنوند اشاره از عملی نشدن نیت‌شان است. بنا بر این سنت و آیین به هنگام عید نوروز مردم از بدگویی و حرف نامناسب دوری می‌جویند.
کردهای عراق هم که عموماً در شمال این کشور ساکن هستند در شب اولین چهارشنبه ماه آوریل، جشن چهارشنبه‌سور یا چهارشنبه‌سرخ را برگزار می‌کنند. نواختن پر سر و صدای سورنا و دهل و همچنین ایراد سخنرانی‌های آتشین در کنار کپه‌های آتش از ویژگی‌های این مراسم است. این آیین معمولاً در میدان‌های بزرگ و اصلی شهر و روستا برگزار می‌شود و جمعیت انبوهی از زنان و مردان، دست در دست یکدیگر داده و دور کپه‌های آتش به رقص و پایکوبی می‌پردازند.
سفره‌های نوروزی
سفره‌های نوروزی یکی از آیین‌های مشترک در مراسم نوروز در بین مردمی است که نوروز را جشن می‌گیرند. در بسیاری از نقاط ایران و برخی از نقاط افغانستان، سفره‌ی هفت سین پهن می‌شود که به عنوان بزرگترین نماد نوروز شناخته می‌شود. در این سفره هفت چیز قرار می‌گیرد که با حرف سین آغاز شده باشد؛ مثل سرکه، سنجد، سمنو، سیب و … . انتخاب عدد هفت در سفره‌های نوروزی نیز فلسفه‌ی جالبی دارد. ایرانیان باستان این عدد را با هفت امشاسپند یا هفت جاودانه‌ی مقدس مرتبط می‌دانند. در نجوم عدد هفت،‌ خانه‌ی آرزوهاست و رسیدن به امیدها را در خانه‌ی هفتم نوید می‌دهد. در باور‌های اسلامی نیز آسمان هفت طبقه و زمین نیز هفت طبقه دارد و هفت فرشته مامورند کسانی که هنگام تحویل سال هفت آیه از قرآن مجید که با حرف سین آغاز می‌شود را بخوانند، از آفات زمینی و آسمانی محفوظ دارند.
سفره‌ی هفت سین در ایران آداب و رسوم خاصی دارد. روی سفره آینه می‌گذارند که نشانه‌ی روشنایی، شمع که نشانه‌ی نور و درخشش، یک کاسه آب که نشانه‌ی پاکی است. برای زیبایی سفره از سنبل استفاده می‌کنند و این جزء سین‌های هفت‌سین به حساب نمی‌آید. برای تزئین سفره از تخم‌مرغ رنگ شده استفاده می‌شود. بعد از ورود ماهی قرمز از چین به ایران از این ماهی‌های کوچک جهت زیبایی سفره هفت‌سین استفاده می‌شود. همچنین بعد از ورود اسلام به ایران کتاب قرآن نیز بر روی سفره قرارداده می‌شود. تمامی هفت‌سینی که چیده می‌شود یک معنی خاص را نیز به همراه دارند. مثلاً سیب نماد زیبایی و تندرستی است؛ سنجد به روایتی نماد عشق و محبت است؛ سبزه سرسبزی زندگی؛ سمنو برکت؛ سکه رزق و روزی؛ و سیر سمبل شفا و سلامتی؛ برنج نشانی از خیر و برکت و فراوانی؛ آب، نشان صافی و پاکی و روشنایی و گشایش کار؛ ماهی قرمز، نشان سرزندگی و جنب و جوش؛ آیینه برای رفع کدورت و نشانی از صفا و پاکی و یکرنگی است.
هنگام تحویل سال،‌ همه‌ی اهل خانه با لباس نو سر سفره می‌نشینند، مادر اسپند دود می‌کند، بچه‌ها شمع را روشن می‌کنند، پدر قرآن می‌خواند و …. هر کدام از این آداب و رسوم فلسفه‌ی خاص خود را دارد. مادر اسپند دود می‌کند برای دوری از چشم‌زخم حسود، با روشن کردن شمع، بر روشنایی خانه و زندگی تاکید می‌شود، و با قرائت قرآن نیز از خداوند خواسته می‌شود در سال جدید نیز یار و مددکار اهل خانه باشد.
در کابل و شهرهای شمالی افغانستان، سفره هفت میوه متداول است. در این سفره، هفت میوه قرار می‌گیرد، از جمله کشمش سبز و سرخ، چارمغز، بادام، پسته، زردآلو و سنجد. چیدن سفره‌ای مشابه با استفاده از میوه‌‌ی خشک شده، در بین شیعیان پاکستان هم مرسوم است.
علاوه بر این، سفره هفت شین در میان زرتشتیان، و سفره هفت میم در برخی نقاط واقع در استان فارس در ایران متداول است. در جمهوری آذربایجان نیز بدون توجه به عدد هفت، بر روی سفره‌های نوروزی خود، آجیل قرار می‌دهند.
غذاهای نوروزی
یکی از متداول‌ترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک، سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) است. این غذا با استفاده از جوانه‌ی گندم تهیه می‌شود. در بیشتر کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، این غذا طبخ می‌شود. در برخی از کشورها، پختن این غذا با آیین‌های خاصی همراه است. زنان و دختران در مناطق مختلف ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان سمنو را به‌صورت دسته‌جمعی و گاه در طول شب می‌پزند و در هنگام پختن آن سرودهای مخصوصی می‌خوانند. پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم است. به‌طور مثال در بخش‌هایی از ایران سبزی پلو با ماهی، در ترکمنستان نوروزبامه، در قزاقستان اویقی‌آشار و در بخارا انواع سمبوسه پخته می‌شود.
در قزاقستان، دختران روستایی با آخرین گوشت باقیمانده از گوشت اسب که “سوقیم” نام دارد غذایی به نام “اویقی‌آشار” می‌پزند و از جوان‌هایی که دوستشان دارند پذیرایی می‌کنند و در مقابل از آنها هدایایی که “سلت اتکیتر” (علاقه‌آور) نامیده می‌شوند، دریافت می‌کنند. قزاق‌ها غذای دیگری به‌نام نوروزگوژه (آش نوروزی) نیز طبخ می‌کنند که از هفت نوع ماده‌ی غذایی تهیه‌ می‌شود و تهیه آن به معنای وداع با زمستان و غذاهای زمستانی است.
تاجیک‌ها هم در ایام نوروز با غذای معروفی به نام “باج” از میهمانان پذیرایی می‌کنند. ترکیب اصلی این غذا کله‌پاچه‌ی گوسفند است که با گندم پخته شده است. در قرقیزستان نیز پختن غذاهای معروف قرقیزی همچون “بش بارماق”، “مانته برسک” و “کاتما” مرسوم است که به‌صورت رایگان میان حاضران در جشن توزیع می‌شود.
مردم ترکمنستان با پختن غذاهای معروف نوروزی مانند نوروزکجه،‌ نوروز بامه، و سمنی پذیرای میهمانان خود هستند. تهیه‌ی انواع شیرینی‌هایی چون لدو، گلاب حامن، رس ملائی، کیک برفی، شکرپاره، کریم رول و سوهن حلوا نیز از جمله رسوم پاکستانی‌ها در ایام نوروز است.
در ترکیه‌ی قدیم نیز به مناسبت نوروز، معجون مخصوصی به نام “نوروزیه” که مخلوطی از چهل نوع ماده‌ی خاص بود تهیه‌ می‌شد که شفابخش بسیاری از بیماری‌ها و همچنین عامل افزایش قدرت بدنی بود.
دید و بازدید
ایام نوروز فرصت مناسبی برای صله‌‌ی رحم و رسیدگی به وضع خویشان و بستگان است که در اسلام نیز به شدت به آن سفارش شده است. به همین مناسبت دید و بازدید عید یا عید دیدنی یکی از سنت‌های نوروزی است که در بیشتر کشورهایی که آن را جشن می‌گیرند، متداول است. از همان روز اول عید، دید و بازدیدها آغاز می‌شود. در همه‌ی خانواده‌ها معمولاً رسم بر این است که ابتدا به دیدن بزرگتر‌های فامیل‌ می‌روند و عید را به آنها تبریک می‌گویند. در برخی از مناطق، یاد کردن از گذشتگان و حاضر شدن بر مزار آنان و دیدار با خانواده‌های مصیبت دیده و یا تشرف به اماکن مقدسه نیز رایج است.
مسابقات ورزشی
برگزاری مسابقات ورزشی عمومی در معابر شهری و روستایی، از دیگر آیین‌هایی است که در برخی کشورها به مناسبت نوروز برگزار می‌شود. در ترکمنستان، مردان و زنان ترکمن، بازی‌ها و سرگرمی‌های ویژه‌ای از جمله سوارکاری، کشتی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی، مهره‌بازی، تاب‌بازی و شطرنج برگزار می‌کنند. برپایی جنگ خروس و شاخ‌زنی ‌قوچ‌ها از دیگر مراسمی است که در ترکمنستان برگزار می‌شود. در استان‌های شمالی افغانستان نیز مسابقات بزکشی به مناسبت‌های مختلف از جمله نوروز برگزار می‌شود.
جوانان قزاق نیز ساعت سه صبح روز اول نوروز، اسب سرکشی را به همراه عروسکی که زنگوله‌ای بر گردن دارد، در محله‌ها رها نموده تا از این ‌طریق مردم را بیدار نمایند. عروسک در حقیقت نمادی از سال نو است که آمدن خود را سوار بر اسب به همه اعلام می‌کند. نوروز برای قزاق‌ها بسیار مقدس بوده و اگر در این روز باران یا برف ببارد آن را به فال نیک گرفته و معتقدند سال خوبی پیش رو خواهند داشت. از دیگر سرگرمی‌های قزاق‌ها در نوروز، مسابقه‌ی “قول توزاق” است که بین گروه‌های مرد و زن برگزار می‌شود. اگر برنده زن‌ها باشند قزاق‌ها معتقدند آن سال خوب و پربرکتی است ولی اگر مردها پیروز شوند آن سال نامساعد خواهد بود. از دیگر مسابقات می‌توان به “کوکپار”(برداشتن بز از مکانی مشخص توسط سواران)، “آودار یسپاق”، “قیزقو” و “آلتی باقان” اشاره نمود، در عصر نوروز نیز مسابقه “آیتیس” که نوعی مشاعره است آغاز می‌شود.
در قرقیزستان نیز مسابقاتی‌ مانند سوارکاری مرسوم است که محبوبیت خاصی دارد و جوایز ارزنده‌ای نیز به نفرات برتر اعطا می‌شود. تاجیک‌ها نیز در این ایام با برپایی مسابقاتی همچون تاب‌بازی، تخم‌مرغ‌بازی، کبک‌جنگی، خروس جنگی، بزکشی و کشتی محلی شادی و نشاط خود را دو چندان می‌کنند. در افغانستان نیز انجام مسابقاتی از قبیل شتر جنگی، شتر سواری، قوچ جنگی، بز کشی و کشتی خاص این منطقه مرسوم است.
طبیعت‌گردی
مردم ایران روز سیزدهم فروردین، به مکان‌های طبیعی مانند پارک‌ها، باغ‌ها، جنگل‌ها و مناطق خارج از شهر می‌روند. این مراسم سیزده‌به‌در نام دارد. از کارهای رایج در این جشن، گره‌زدن سبزه و گفتن دروغ سیزده است. علاوه بر این خوردن کاهو سکنجبین و چغاله بادام از خوردنی‌های مرسوم عصر سیزده‌به‌در است. همچنین در تهران قدیم مردم نسبت به طبخ و مصرف دمی یا دمپختک باقلا، بلغور و آش رشته اقدام می‌کردند.
در افغانستان نیز گرچه سیزدهم فروردین جزو تعطیلات رسمی نیست، اما مردم عملاً کسب و کار خود را تعطیل کرده و به دامان طبیعت می‌روند. همچنین ساکنان کابل در طول دو هفته‌ی اول سال همراه خانواده به مناطقی که گل ارغوان می‌روید می روند. دختران ازبک نیز در این روز قفل‌هایی را به اشخاص معتبر و سیر اولاد (دارای فرزند زیاد) می‌دهند تا بگشایند و بدین صورت بختشان باز شود. زنان بی‌فرزند نیز برای حامله شدن، بر لب آب روان نشسته و دعا می‌کنند. از دیگر آیین‌هایی که در آسیای میانه و به‌ویژه تاجیکستان مرسوم است،‌ مراسم گل‌گردانی و بلبل‌خوانی است که در آن گل‌گردان‌ها با چیدن گل از تپه‌ها و دامنه‌ی کوه ها، پایان زمستان و فرا رسیدن بهار را به مردم مژده می‌دهند.
جمع‌بندی
نوروز یادگاری از دوران پرشکوه گذشته‌ی ایران است که به دلیل تکیه بر یک پدیده‌ی طبیعی و همچنین عدم وابستگی به هیچ شخص یا حکومتی، در طول گذر زمان همچنان جاودانه مانده است. نوروز موجب کوشش، جنبش و امید به زندگی می‌شود و ایرانیان باستان با آگاهی از این ویژگی منحصر به فرد، نهایت تلاش خود را برای شادکامی یا به قول امروزی‌ها “داشتن انرژی مثبت” به‌کار می‌بستند. . تمامی این ویژگی‌ها موجب شده تا نوروز به عنوان جشنی خودجوش جایگاه خود را به‌رغم همه‌ی موانع در میان گروه ها، اقشار و اقوام مختلف فلات ایران باز کرده و حتی به عنوان متعالی‌ترین جشن تاریخ بشر مطرح شود.
اما راز این جاودانگی چیست؟ چرا حتی پس از ورود اسلام به ایران نیز، نوروز همچنان پابرجا مانده است؟ چه عناصر و موئلفه‌هایی این ماندگاری را سبب شده است؟ در پاسخ باید گفت یکی از کارکردهای اصلی نوروز ایجاد وفاق و همبستگی در سطوح مختلف،‌ از خانواده تا روستا و محله و شهر و کشور تا حوزه‌های فرهنگی و جغرافیایی فراتر از آن است. باورها و رفتارهاى آیینى نوروز، همه سرشار از عناصرى است که مهر آفرین و آشتى سازند، و نوروز در کلیت خود، پرچم بلند و همبستگى است که در سرآغاز هر سال و هر بهار، بر بلنداى روابط دیرین سال مردمان این سرزمین‌هاى برافراشته مى‌شود.
نوروز آیین‌های قابل توجه و رفتارهای پسندیده‌‌ای دارد؛ آیین‌هایی همچون دید و بازدید، بهداشت تن و روان، خانه‌تکانی، کمک به هم‌نوع، هم‌دردی با عزاداران، یادبود درگذشتگان، ایجاد روحیه‌ی همکاری، مبارزه با نفس و ….
خانواده، نخستین هسته‌ی اجتماعى است که در شمول کارکرد وفاقى نوروز قرار مى‌گیرد. در نوروز مردم هر جا باشند به خانه و کاشانه‌ی خویش باز مى‌گردند تا هنگام تحویل سال و صبح نوروز در جمع خانواده و کنار سفره عید باشند. براى حضور در کنار سفره عید و لحظه‌ی تحویل سال که هر دو از بار تقدس برخورداند، باید پاکیزه بود، باید شست‌وشو کرد و آراسته، به ادب و به آیین باید بر کنار سفره عید نشست. آیینه و آب، چراغ روشن، کتاب و شمایل مقدس و سبزه نورسته و سکوت در انتظار آغاز سال، فضاى رازآمیز و روحانى ایجاد مى‌کند، که براى همیشه در خاطره‌ی کودکان تصویرى ماندگار و آمیخته با شادى و محبت ساخته، و بزرگترها را به فراموش کردن دل آزردگى‌ها مى‌خواند. به هنگام عید دیدنی نیز کدورت‌ها به آشتی بدل شده و گل‌های شادی، محبت و همدلی می‌شکفد و همه خود را جزیی از یک خانواده‌ی بزرگتر احساس می‌کنند.
جان کلام اینکه،‌ اشتراک در مبانی اعتقادی و به تبع آن آیین‌ها و رسم‌هایی که بر بنیاد این مبانی پدید می‌آیند محکم‌ترین پیوندها را میان گروه‌های انسانی ایجاد می‌کنند. این مشترکات هر چه کهن‌تر و ریشه‌دارتر باشد، به‌ویژه اگر از پیوستگى تاریخى برخوردار باشند در وفاق و همبستگى میان گروه‌هاى انسانى موئثرتر خواهند بود. از این‌رو ‌نوروز با توجه به تعلق مشترک به همه گروه‌هاى قومى و اعتقادى و عدم وابستگى به هیچ گروه خاصى و با توجه به ماهیت وحدت‌آفرین اجزای آن در شمار مهم‌ترین عوامل نزدیکى و پیوند مردمان سراسر پهنه‌ی ایران فرهنگى و کشورهای منطقه است.
به‌دلیل همین ویژگی هاست که امروزه شاهد پاسداشت و گسترش نوروز به دیگر نقاط جهان هستیم و همه‌ی این رویدادها به ویژه پس از ثبت جهانی نوروز، وظیفه‌‌ی ما به عنوان خاستگاه این میراث معنوی را برای معرفی ارزش‌ها و کارکردهای منحصر به فرد این آیین باستانی در جهت گسترش صلح و همگرایی جهانی دو چندان کرده است.

 0
اشتراک گذاری
سید عبدالمجید زواری

سید عبدالمجید زواری

مدیر اندیشکده روابط بین الملل،مدیر مسئول ماهنامه اندیشه روابط بین الملل، پژوهشگر، کارشناس و تحلیلگر مسایل بین الملل، دانشجوی دکتری روابط بین الملل، آینده پژوه و مدرس دانشگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر