انگیزه، اهداف و پیامدهای ورود نیروی نظامی عربستان به سوریه - اندیشکده بین الملل

انگیزه، اهداف و پیامدهای ورود نیروی نظامی عربستان به سوریه

Admin اسفند 8, 1394
Download PDF

در حالی که ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی علیه یمن طی ده ماه گذشته راه به جایی نبرده است، مقامات این کشور از آمادگی ریاض برای اعزام نیروی زمینی به سوریه خبر دادند. راهبری 150 هزار سرباز از کشورهای عربی متحد عربستان برای حضور در سوریه اگرچه در ظاهر برای اشتون کارتر وزیر دفاع ایالات متحده مسحورکننده بود اما تردید در قبول این پیشنهاد به دلیل چندی که در ادامه می‌آید جایز است.
واکنش محافل سیاسی به این خبر متفاوت بوده یک دسته از ناظران سیاسی و کانون‌های قدرت از جمله تهران این پیشنهاد مقامات سعودی را یک مانور قدرت و نمایشی نظامی با هدف بهره‌برداری‌های سیاسی در مقطعی که مذاکرات صلح سوریه بی‌نتیجه مانده می‌دانند و لذا آن را فراتر از یک بلوف سیاسی تحلیل نمی‌کنند و دسته دیگر تحلیل‌گران با توجه به ساختار سیاسی و تصمیم‌گیری در عربستان که شخص‌محور و غیرنهادمند است آن را بمانند تصمیم جنگ در یمن امری ممکن می‌دانند. آنها معتقدند هیجان‌زدگی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی در عربستان امری عادی است و از این جهت، فرایند تصمیم‌گیری در این کشور با ریسک بالا و اشتباهات محاسباتی همراه است. مصداق این ادعا را در حمایت عربستان از جریانات افراط‌گرا دانسته‌اند که باعث قدرت‌گیری داعش و غیرقابل مهار شدن تروریسم جهش‌یافته می‌دانند.
این در حالی است که شرایط جنگ در سوریه به جایی رسیده که امکان اشتباه حتی در سطح تاکتیکی برای هیچ یک از طرفین درگیر وجود ندارد و از این جهت به طور کلی با یمن که ائتلاف عربستان به تنهایی در آن درگیر است متفاوت می‌باشد.
در سیاست منطقه‌ای ریاض که عمدتا در تقابل با سیاست‌های منطقه‌ای ایران تعریف و عملیاتی می‌شود اعزام نیروی زمینی به جبهه سوریه به مثابه آخرین راهکار برای عقب راندن ایران در سوریه است. عربستان که از اهمیت سوریه برای ایران و به طور کل‌ محور مقاومت خبر دارد تلاش می‌کند با اعمال این سیاست ابتکار عمل از دست داده در سوریه را مجددا به دست آورد.
البته نباید از نظر دور داشت که عربستان با این اقدام اهداف دیگری را نیز دنبال می‌کند. در سطح داخلی، می‌دانیم که این کشور در شرایط مطلوبی به سر نمی‌برد جنگ قدرت در خاندان پادشاهی وجود دارد نارضایتی اقتصادی و مدنی و تبعیض در این کشور متمول به نسبت گذشته بسیار افزایش یافته است و از این جهت ملک سلمان با قبول هر ماجراجویی در خارج از مرزهای خود تلاش می‌کند انسجام اجتماعی را حفظ کرده و وقوع کشمکش‌های سیاسی داخلی را به تعویق اندازد.
در سطح بین‌المللی، ریاض با این پیشنهاد پرخطر چهره مخدوش خود را در حمایت از جریانات افراطی تا حدی تطهیر خواهد کرد. عربستان که اعزام نیروی زمینی خود را منوط به پذیرش آمریکا، ذیل ائتلاف بین‌المللی علیه داعش می‌کند در نظر دارد با اقدامی مشروعیت‌ساز در سوریه حضور مستقیم داشته باشد و از این طریق  به افزایش تحرک جبهه غرب در مقابل محور تهران ـ مسکو بپردازد.
از طرفی در سطح منطقه‌ای، با تزریق 150 هزار سرباز عرب اهل تسنن بازی جدیدی را علیه محور مقاومت و رقیب سنتی خود ایران آغاز خواهد کرد. بازی با کارت‌های فرقه‌ای و مذهبی در منطقه اگرچه خاورمیانه را درگیر منازعه بی‌پایان می‌کند اما برای عربستان و جریان‌های مورد حمایت این کشور در خاک سوریه زمان را که یکی از فاکتورهای مهم در میدان نبرد است به ارمغان می‌آورد.
از سویی دیگر، جنگ سوریه بعد از ورود مسکو به مرحله حساس و تعیین‌کننده رسیده است. پیشرفت‌های میدانی اسد در مناطق استراتژیکی مانند درعا و حلب شرایط را به نفع محور روسیه ایران رقم زده است. با علم به این امر، عربستان بیمناک از شرایط بعد از جنگ به هر خطر و ریسکی دست خواهد زد. حتی اگر باعث رویارویی دو جبهه موافق و مخالف اسد گردد. صف‌آرایی مستقیم و غیرنیابتی این دو جبهه اگر چه محتاج شرایط خاصی است که احتمال آن کم است اما توجه به تذکر مقامات روسیه مبنی بر وقوع جنگ جهانی سوم در صورت ورود نیروی نظامی عربستان قابل تامل است.
هر چند، جهان معاصر دیگر آمادگی و نابخردی پذیرش هزینه‌های جنگ در ابعاد جهانی را ندارد اما منطقه‌ای شدن تعارض حول گسل‌های قومی ـ مذهبی بهای محتمل این اشتباه استراتژیک است. ظرفیت بسیار زیاد خاورمیانه در شعله‌ور شدن این شکل از مخاصمات که بسیار خونین، غیرقابل کنترل و معمولا طولانی‌مدت است، این الزام را برای آمریکا ایجاد می‌کند که با دقت نظر بیشتری به پیشنهاد ریاض فکر کند.
از سویی دیگر افراط‌گرایان که با حملات پاریس به نوعی انزجار جامعه جهانی را علیه خود احساس کردند با این اقدام ریاض، به پشتیبانی حامی مالی خود دلگرم خواهند شد و شرایط را برای تجدید قوا، یارگیری و تغییر تاکتیک مناسب خواهند دید.
در مجموع، مشخصا با اعزام نیروی نظامی عربستان به سوریه جنگ جهانی سوم صورت نمی‌گیرد اما در صورتی که هر یک از پیامدها و سناریوهای محتمل مطرح شده برای حضور نظامی عربستان در سوریه یعنی جنگ مستقیم و غیرنیابتی دو جبهه درگیر در سوریه، منطقه‌ای شدن تنش و یا قدرت‌گیری زایدالوصف گروه‌های افراطی حادث شود خاورمیانه و به تبع آن جهان حداقل در دو دهه آینده چهره‌ای جدیدی از مخاصمات فرقه‌ای مذهبی و بحران‌های انسانی را فراروی خود می‌بیند.

 0
اشتراک گذاری
Admin

Admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر