May 20, 2019

سربازان بیومکاترونیکی و هوش مصنوعی در جنگ های آینده

Download PDF

مقدمه

اندیشکده روابط بین الملل: سربازان سرد

تر میناتور: اطلاعات زیادی از آناتومی بدن انسان دارم.

سارا: حتما –قاتل قابل تری میشی. درسته.

ترمیناتور: بله!

جان: تیر میخوری ناراحت نمیشی. (مورد اصابت قرار میگیری درد نمیکشی) .

ترمیناتور: برخورد حس میشه، این اطلاعات حس صدمه نامیده میشه. (سنسورهای به هم پیوسته توسط شبکه ی عصبی اطلاعات مربوط به حسس نزدیکی و برخورد را درک و سپس میزان خسارت را بر آورد میکنند)

«امروزه در ناوها و کشتی های بزرگ و نیز هواپیماها این تکنولوژی بخش جدا ناپذیری شده و اکنون سعی در استفاده از این تکنولوژی در ساختمانها برایی برآورد میزان خسارت بر اثر زلزله و سیل و عوامل دیگر و در دیگر ابزار در حال بررسی و انجام است.»

سارا: اینا خوب میشن (منظور محل برخود گلوله ها) .

ترمیناتور: بله. (اشاره به ایجاد قابلیت نفوذ ناپذیری و نیز ترمیم پذیری هوشمند در روکشهای پلاسمایی و… به کمک تکنولوژی نانو)

جان: چقدر عمر میکنی یعنی دوام داری؟ (اشاره به تامین کننده های انرژی)

ترمیناتور: با باطری های موجود یکصدو بیست سال. (اشاره به تولید باطری های با حجم کم و طول عمر زیاد “باطری های سیلد ، کلسیم وهیدروژنی وو گاها باردار و فعال معروف به اتمی”)

ماهیت انسان در قرن ۲۱ دگرگون خواهد شد، زیرا هوش(intelligence) در حال جداشدن از شعور(humanity) است.

ما همه میدانیم که به این زودیها قصد نداریم ماشینهایی بسازیم که احساساتی شبیه به احساسات ما انسان ها داشته باشند: احساساتی شبیه ما انسانها یعنی شعور.

رباتها عاشق یکدیگر نمیشوند (که البته بدین معنی نیست که ما هم عاشق رباتها نمیشویم).

ولی پیش از این ماشین هایی چون شبکه های وسیع پردازش اطلاعات ( Vast ate-processing networks) ساخته ایم که قادرند احساسات ما را بهتر از خودمان بشناسند: این یعنی هوش.

“هراری “در کتاب خود با عنوان “هومو دئوس”( هومو دئوس؛ تاریخچۀ مختصر فردا»، نوشتۀ یووال نوآ هراری،٢٠١۶) این نظریه را پیگیری میکند تا نشان دهد توانایی های بی بدیل ما در کنترل جهانِ اطراف چطور در حال تبدیل کردن ما به چیزی جدید است.

باید دانست که گوگل، (منظور موتور جستوجوگر گوگل است و نه شرکت گوگل، ) احساسات و امیالی ندارد.

برای گوگل اهمیتی ندارد که ما چه چیزی را جستجو میکنیم. گوگل از رفتار ما آزرده نمیشود، اما میتواند رفتار ما را پردازش کرده و قبل از اینکه خودمان بدانیم چه میخواهیم، خواسته های ما را شناسایی کند.

این واقعیت ممکن است معنای انسان بودن را تغییر دهد.

 

با توجه به “علم تکاملی” باید دانست که:

که ما به یک معنی چیزی بیش از ماشینهای پردازش اطلاعات نیستیم:

ما هم انواعی از الگوریتم هستیم که با استفاده ی درست از داده ها، توانسته ایم بر سرنوشت خود مسلط شویم.

باید دانست که الگوریتم های دیگر که در واقع خود ما ساخته ایم، میتوانند این کار را به نحو بهتری از ما انجام دهند.

بله درست است شبکه ها. شبکه های به هم پیوسته عصبی مصنوعی.

در واقع شبکه های هوشمند به راحتی و بدون تحمل هیچ گونه رنج و خستگی می توانند از پس اداره کردن امور زندگی ما بهتر از ما بر آیند و به خصوص اینکه با دوری از کوچکترین خطاهای متداول بشری این کار را میکنند.

البته باید دانست که ما همان چیزی هستیم که به شبکه ها قدرت بخشیده است: آنها از ایده های ارزشمند ما استفاده میکنند تا سرنوشت مان را تعیین کنند.

 

ربوتها، هوش مصنوعی و جنگ های نوین

شاید اصلی ترین هدف و در واقع فلسفه ی بکارگیری ربوتها و ماشین ها در انواع و شکل های مختلف جنگ، پایین آوردن تلفات انسانی و به حداقل رساندن آن در گیری های مسلحانه باشد.

در واقع شعاری که در این بخش مورد نظر است این است که: «جنگ افزارها و یا تجهیزات در معرض خطر، تا آنجا که امکان دارد باید بدون خدمه باشد». یعنی به صورت خودکار عمل کنند.

امروزه تبار تازه ای از ژولم(golem: موجودی مکانیکی در افسانه های یهودی) در افق پدیدار گشته و روح خود را در ماشینهای مین روب و ربوتهایی شناسایی و یا سایبورگهای مهاجم اعم از نرم افزاری و سخت افزاری دمیده است.

بحث استفاده از جنگ آوران سرد و به واقع روبوتها و ماشین ها در صحنه ی کارزار بحثی قدیمی است.

پس از جنگ اول بین الملل تلاش برای ساختن ماشینهای انسان نمای نظامی پی در پی با مانع روبرو شده که دلیل عمده ی آن برآورده نکردن حداقل انتظارات و نیز به بار آوردن شرمندگی برای سازندگانشان است.

توده ی مردمان نا آگاه در این زمینه هنوز آدمواره های جنگ آور را با فیلمهای مبتنی بر خیال پردازی و علمی- تخیلی مانند پلیس آهنی(ROBOCOP) و نابودگر(TERMINATOR) ربط می دهند و افسران سنت گرا همچنان بر بدبینی خود استوار ایستاده اند.

در حالی که این دو افق دید ناکارامدی خود را نشان داده اند دانشمندان عرصه ی الکترونیک و کامپیوتر و مکانیک و (مکاترونیک و ربوت شناسی وو بیولوژیست ها) به تلاشهای خود در این زمینه ادامه داده اند.

جنگ خلیج فارس (1990- 1991) سبب پیشرفت اساسی در این زمینه ها شد.

در این جنگ از وسایل نقلیه ی هدایت شونده از راه دور، هواپیماهای بدون خلبان با کاربردهای جاسوسی استفاده شد.

با افزایش استفاده از ربوتها در کارخانه ها از جمله در صنایع غیر نظامی مانند خودرو سازی، تا استفاده از چیپ ها و تراشه‌ها که وظیفه شان در شبکه های مخابراتی فهمیدن محل خرابی و یا تبدیل داده ها از آنالوگ به دیجیتال و بلعکس است و نیز شبکه های هوشمند در راهها و اتوبانها برای شناخت سریع، سرعت خارج از قانون وتخلفات و خرابی و اشکال در بزرگ راه ها و غیره، همچنان مسیر رو به پیشرفت خود را طی کرده است.

از زمانی که چهارچوب و نحوه ی اداره کردن جنگ از c2 به c3 ارتقاع یافت و طی مدت زمان نه چندان زیادی پیشرفت‌های چشم گیری را در اختیار بشر قرار داد و در مدت کوتاهی به c4i ارتقاع یافت و حتی قبل از اینکه به c4i2 برسد کامپیوتر ها به عنوان اجزایی بسیار موثر در جنگها به خدمت گرفته شدند که وظیفه هایی از جمله شبیه سازی محیط های نظامی و نیز بهبود بخشیدن به کیفیت رد و بدل شدن اطلاعات در محیط نظامی و رمز گزاری داده ها به عهده ی آنها گذاشته شده بود.

ولی با ورود هدایتهای از راه دور و بعضا خودکار، اهمیت و کاربرد رایانه ها در جنگ نیاز به بررسی عمیق تر و باز تعریف دارد.

 

ماموریت ها(missions )

از جمله پرخطر ترین کارها در جنگ ماموریت شناسایی و پاک سازی و گشت زنی است.

وظیفه گشت زنی اکثرا به عهده ی هلی کوپتر ها در جنگ گذاشته میشود.

از راههای کاهش تلفات گشت های هلی کوپتری استفاده از هلیکوپتر های بدون سرنشین و تا حدودی هوشمند و کنترل از راه دور است.

در واقع از راههای کاهش تلفات هلی کوپتری استفاده از دسته هایی از روبوتهای به شکل هلی کوپتر و هواپیماهای بدون سرنشین است (هواپیما(پهبادها) کاربردی تر و رایج تر است) که ما با نام هواپیماهای بدون سرنشین و پهباد های شناسایی، جاسوسی و حتی تهاجمی میشناسیم که هر یک به گیرنده ی تخصصی متصل است و اطلاعات در حوزه ی وظیفه ی خود را در اختیار فرماندهان قرار میدهد.

به گفته ی یکی از دست اندرکاران (1) هنگامی که عملیات طوفان صحرا آغاز شد، هواپیماهای پیش گام 330 به نوبت به پرواز در آمدند و بیش از 10000 ساعت را در فضا گذراندند.

در سراسر طول نبرد هر یک از آنها 24 ساعته در حال پرواز بودند.

این هواپیماهای هدایت شونده از راه دور، به ماموریت های شناسایی پرداختند، خسارتهای ناشی از بمبها را برآورد کردند، در خلیج فارس به جستجویی مین ها برآمدند، قایق های گشتی عراق را زیر نظر گرفتند، و وظایف دیگری را به انجام رساندند و فقط سه تای از آنها بر اثر مورد تهدید قرار گرفتن با سلاح های سبک صدمه دیدند و فقط یکی سقوط کرد، بدون هیچ گونه تلفات انسانی.

ترور با روبوت و پهباد

ارتش رژیم اشغالگر قدس در سال 1989 ماشینهای هدایت شونده از راه دور در لبنان به کار بست و در یک مورد یک هواپیمای هدایت شونده از راه دور،، اتومبیل حامل جمعی از مسئولان فلسطینی را شناسایی و طی حمله ای مجدد در عملیاتی تروریستی منهدم کرد.

البته باید دانست که پهبادها و هواپیماهای بی سرنشین پیش گام تنها ربوتهای مطیع بشر نبودند که به کار گرفته شدند.

یگان هشتاد و دوم هوا برد آمریکا، یک«زنبور»هدفگیر آزمایشی را به کار گرفت که آن را میتوان در دو کوله پشتی حمل و طی پنج دقیقه مونتاژ کرد و از این وسیله برای گشت زنی در اطراف پایگاه مورد استفاده قرار داد.

استفاده از ربوتها (در جنگ عراق) منحصر به عملیات هوایی نبود و بر پایه ی گزارش ها، مین روبهای آلمانی، قایقهای گشتی بدون سرنشین به نامم troikasرا نیز به کار گرفتند.

 

صنعت شهری و کارخانه ها در اختیار جنگ(آتش زیر خرمن)

ماشین های صنعتی کارخانه ها به عنوان ابزار دو منظوره می تواند بسیار مورد توجه پژوهش گران باشد.

در شرکت “کوماتسوژاپن” نوعی روبوت با پاهای متعدد برای کارهای ساختمانی در زیر آب تولید شده.

قانون اساسی ژاپن صدور هر گونه جنگ افزار را منع میکند، اما آدم نمی داند چه چیز مانع از آن خواهد شد که چنین روبوتی که در زیر آب برای کار اقامت دارد آیا برای کار گذاشتن مین یا مواد انفجاری به خدمت گرفته خواهد شد و آیا در نقاطی که برای تروریستها بدون این ماشین قابل دسترسی نمی بود به کار می رود یا خیر؟

در واقع همه ی این ربوتها مانند کامیونها و جیپها میتوانند هم برای مقاصد صلح آمیز و هم مقاصد غیر صلح آمیز به کار روند.

(الوین تافلر- البته کسانی که با آثار تافلر آشنایی دارند از بحث یک جانبه و جانب دارانه او در کتاب هایش باخبرند –اگر این طور باشد باید درس فیزیک حتی در مدارس تعطیل شود که مبادا کشوری- البته به جز آمریکای مصون از خطا!!! – دست به بمب اتمی نیابد. و معمولا کسانی این گونه میاندیشند که خود دچار سوگیری اند و فکرهای کج در ذهن می پرورانند)

 

ربوتهای نگهبان (اختاپوسهای متحرک با هزاران چشم الکترونیکی)

بسیاری از ربوتها ثابت بر روی دیوارها و یا زمین مجهز به سلاح یا دوربین های پیشرفته به صورت سفارشی برای نگهبانی از کارخانه ها انبارها ویا مهم ترر پایگاههای موشکی و تاسیسات هسته ای –در برابر افراد غیر مجاز ساخته شده اند.

شرکتی در کلرادو آمریکا (سیستم های دفاعی ربوتی) یک ماشین چرخ دار دوتنی ساخته به نام جستجوگر(plower) که کار نگهبانی را به عهده گرفته و در دستور کار قرار میدهد.

این ربوت میتواند از فاصله ی 19 مایلی کنترل شود. این دستگاه که انباشته از کامپیوتر ها و دوربینهای ویدویی متحرک است می تواند پیرامون تاسیسات بگردد یا مراقب نقطه ی ورودی آن باشد.

روبوت جستجو گر برای موضع گیری، از برد یاب های لیزری(مسافت یاب و هدایت گر های لیزری) و ابزارهای دیگری از جمله گیرنده ایی که تغییرات محیطی را در مسیری که می پیماید مشخص میسازد، استفاده میکند.

(از جمله جابجایی- اختلاف دما و اختلاف فشار –گازهای موجود و….)

در واقع متصدی دستگاه، مسلح به آنچه بر روی آن روبوت نصب شده است میباشد و با این دوربینها و سنسورها و احیانا سلاحها در حین گشت زنی به دنبال شکار از راه دور میرود.

روی این ماشین میتوان وسایل دید در شب، ابزارهای تجسسی با اشعه ی مادون قرمز، رادار و حرکت یاب و لرزه یاب های الکترو مغناطیسی نصب کرد.

این ماشین همچنین میتواند به سلاحهای متفاوت و گوناگونی مجهز شود.

ربوتهای با هوش تر (خود مختار)

ربوتهایی که از راه دور کنترل میشوند تنها ربوتهایی نیمه باهوشند.

نمونه هایی باهوشتر وجود دارد که از جمله میتوان به سیستم هدایت موشک کروز- توما هاوک – اشاره کرد که وقتی پرتاب شد دیگر دستوری نمی گیرد،، بلکه قبلا برنامه ای به آن میدهند که مستقلا بابرسی عوامل پیش رو عمل کند.

در مرحله ی آخر این تکنولوژی در بعد نظامی، ربوتهایی متولد خواند شد که بیشتر وبیشتر روی پای خود میایستند و مستقلا عمل میکنند و به اصطلاح خود مختار خواهند بود.

مشکل جنگ افزارهای ربوتی هدایت شونده از راه دور این است که متکی به پیوندهایی هستند که انسانها را به پدیده‌های میکانیکی کم هوش تر اما بسیار حساس و سریع که در واقع مکمل همان آنهاست مربوط میسازد.

از ویژگیهای ربوتهای خود مختار سرعت آنهاست که میتوانند با سرعتی بیش از انسان تصمیم بگیرند و عمل کنند و این در شرایطی که به زمان به عنوان بعد چهارم جنگ های جدید نگاه میشود بسیار حایز اهمیت است.

در این حیطه مثلا یک سیستم دفاع موشکی برای پاسخ گویی به یک استراتژی باید چنان با سرعت زیادی اطلاعات را رد و بدل کند که انسانها به عنوانن تصمیم گیرندگان بی درنگ نتوانند با آن هم گام شوند.

 

شبکه های عصبی به هم مرتبط مصنوعی و کاربرد آن در جنگهای نوین

در جنگ جدید (فرا نوین- پست مدرن و….) شبکه های عصبی مصنوعی برای برقراری ارطباط بین تانکها و ناوها و لانچرها و نیز وسایل ارطباطی فردی درر جنگ نقش بی بدیلی را خواند داشت.

پروژه ای نیم بیلیون دلاری در ارتش ایالات متحده صرف شد تا برنامه ی محرمانه ی (retract maple) به بار نشیند و به فرمانده ی ناو (یک) امکان دهد که اطلاعات راداری را از ناو (دو) بگیرد و موشکهای مستقر در ناوهای (سه و چهار و…) را به طور خودکار مسلح و هدف گیری کند و سپس شلیک نماید.

سیستم مذکور فرمانده ی عملیات را قادر میسازد که بر تعداد زیادی نیروهای عملیاتی شامل تعداد زیادی کشتی، از رزم ناو و ناوشکن گرفته به پایین را مورد بررسی و تحت نظارت داشته باشد.

 

از گذشته نه چندان دور تا آینده ربوتها در جنگ دریایی و یا هوا زمینی

نیروی هوایی برای انجام امور جزئی نگهداری، تعمیر باند فرودگاه، اطفای حریق و تجهیز مجدد هواپیما در زمان زیر آتش قرار داشتن پایگاه از وجود روباتیی به نام ماروین”marvin” بهره میگیرد.

نیروی زمینی نیز برای انجام هر نوع کاری، از تامین امنیت گرفته تا جمع آوری اجساد آلوده به مواد بیوشیمیایی دست به تولید روبات زده است.

به علاوه نیروی دریایی و هوایی در حال ساخت سیستم های دور کار نیز هستند و در واقع بیشتر دستگاه هایی که نظامیان آنها را روبات مینامند همین سیستم های دورکارند که از مسافت دور کنترل می شوند.

بدین ترتیب مشاهده میشود که وجود انسان در این بین همواره ضرورت دارد.

ساخت بمب افکن های B- 1 منوط به اجرای تعدادی برنامه ی تعمیراتی خودکار با استفاده از سیستم های خبره بود.

پروژه ای در نیروی هوایی ایالات متحده دنبال میشود با مخفف S.C.P هدف از این پروژه ساخت کمک خلبان برنامه ی s.c.p واقع تولید پنج سیستم خبرهه ی بهم پیوسته است که بتوانند در جریان عملیات پروازی یا در زمان جنگ به خلبان یاری رسانند.

 

سیستمهای خبره (هوش مصنوعی) در جنگ هوا زمینی و دریایی

نمودی دیگر از استفاده ی نظامی از سیستمهای خبره ساخت سیستم مدیر جنگ هوا زمینی است که دامنه ی عملکردش در خلال جنگ عمومی در حد سپاه و رده های پایین تر خواهد بود. وظیفه ی سیستم مزبور تلاش برای کسب هر گونه اطلاعات ممکن و نمایش هر نوع مطلبی است که طبق برنامه ریزی سیستم به کار افسران انسانی خواهد آمد.

این سیستم به نحوه ی طراحی شده که در نهایت قادر به پیش بینی اقدامات احتمالی دشمن و توصیه در مورد طریقه ی مقابله با آنها باشد.

سیستم مزبور حتی باید بتواند در تعیین نحوه ی استقرار نیروها و تصمیم گیری های لجستیک جهت اجرای نقشه های مورد نظر، نیز دخالت و سپس به طور خودکار اقدام به گزینش و چاپ فرمانها کند.

ایجیس یکی از این سیستمهای خبره است.

این سیستم برای مدیریت جنگ استفاده میشود و اعتراضات فراوانی را درپی داشته است.

این سیستم برای اداره ی جنگ جهانی چهارم، بله تعجب نکنید جنگ چهارم.

این سیستم صد ها میلیون دلار از راه ساخت ماهواره میل استار(mil-star) وناو استار(nav-star) و نیز هواپیماهای فرماندهی لوکینگ گلاس (lookingg glass)بهره خواهد برد.

این سیستم تسلیحاتی ساخته شده و فوق سری پیشرفته ترین سیستم تسلیحاتی ساخته شده تا به امروز است که به «ایجیس» موسوم شده است. (این گفته متعلق به سال 1996است)

« ایجیس» همان پروژه جنگ ستارگان است اما این دفعه در دریا. (یک دریا سالار امریکایی به نقل از چارز بنت) «Charles e. Bennett- عضو کنگره آمریکا- — –

congress of the united state,1988,p. 1

خوب من فکر میکنم «ایجیس» از بسیاری از جهات یک سیستم خبره است. در واقع این سیستم توانسته بسیاری از خطاهایی که حین بکار گیری سیستم های خبره به وجود می آید رفع کند.

(دریادار وین مه یر (Wayne Mayer) ، مدیر پروژه ی «ایجیس»از 1970تا 19833)

 

خطا، هوش مصنوعی، اصلی غیر قابل انکار

در جریان عملیات بهار 1986 علیه لیبی، سیستم ضد هوایی ایجیس ناو «یورک تاون» York-town (متشکل از رادار مجهز به فرکانس مرحله ای (phasedd array radar) spy- 1، موشکهای هدایت شونده ی «استاندارد- 2» و توپ های فالانکس(phalanx) همگی از طریق رایانه به هم متصل بودند تا «ایجیس»هم به طور خودکار و هم توسط نیروی انسانی قادر به کار باشد)

هدف ناشناخته ای را به صورت خودکار مورد شناسایی قرار داد. به دستور ناخدا دو فروند موشک کشتی به کشتی هارپون به سمت آن هدف ناشناسس شلیک گردید و هدف ناپدید شد.

در ابتدا ادعا شد که آن یک کشتی گشت زنی بوده بعدها اعتراف شد که شاید یک تکه ابر کم ارتفاع بوده باشدو شاید هم یک کشتی ماهی گیری یاا تفریحی.

نمونه قابل توجه دیگر این که ماجرای حمله ماه مه 1987 عراق با موشک اگزوست به ناو استارک(nav stark) آمریکاست.

اگر چه استارک به سیستم «ایجیس) مجهز نبود، اما برخی از قطعات اصلی آن بر روی عرشه ی آن نصب شده بود. نکته‌ی قابل توجه آنکه سیستم توپپ فالانکس کشتی (که متشکل است از توپهای 20 میلیمتری با قدرت شلیک 300 گلوله در دقیقه و رادار هدف گیری مستقل که در صورت قرار داشتن بر روی حالت خودکار قابلیت شلیک خودکار را داشت) موفق به کشف موشکهای شلیک شده نگردید.

حتی رادار کنترل آتش “مارک ٩٢”mark 92)) و حسگر راداری sql 032)) و ناو نتوانستند به وجود موشکهای شلیک شده پی ببرند.

اگر چه فالانکس بر روی سیستم خودکار نبوده ولی باید تهاجم را بر روی سیستم راداری خود نشان میداد و نزدیک شدن آن را با آژیر خطر اعلام میداشتت که نکرد.

 

آخر اینکه

آدمواره ها میتوانند کارهایی بیش از جانشین خلبانان هلی کوپترهای شناسایی یا رانندگان تانک انجام دهند.

آنها افزون بر گرد آوری اطلاعات و پیدا کردن هدفها می توانند برای فریب دادن و مختل کردن و یا به اشتباه انداختن رادار دشمن کسب اطلاعات در باره یی خسارات به بار آمده و وارد شده و نیز جمع آوری و خنثی کردن کلاهک های جنگی فعال تا تامین پشتیبانی تدارکات، عملیاتهایی در محیط های آلوده (شیمیایی و میکروبی) مین روبی و تعمییر و یا ساخت سریع باندهای پروازی و پلها و خیلی بیش از آن در جنگها انجام دهند.

البته که ربوت شناسان و طراحان و مهندسان این بخش از احترام و نیز پیشرفتهای اخیر در زمینه ی هوش مصنوعی و واقعیت مجازی، قدرت و سرعتت پردازش کامپیوتری وتکنولوژیهای کمک کننده در این وادی بسیار هیجان زده اند.

اما در بحث در این بخش که بعدا چه پیش خواهد آمد دچار تفرقه اند.

پرسشی که آنها را آشفته میدارد آن نیست که چگونه جنگ افزارهای خودکار را باهوش سازند، بلکه اینست که تا چه اندازه بگذارند باهوش شوند.

 2
قبلی «
بعدی »

1 دیدگاه

  1. با سلام
    خدمت جناب زواری
    لطفا نام نویسنده مقالات درج شود.
    نویسنده:حسین اژدر
    البته اگر متن کامل مقاله که شامل رفرنس ها هم هست در دست رس نیست خدمت شما ارسال گردد.
    با تشکر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر