شی جین پینگ در راه ایران: چالش‌ها و فرصت‌ها - اندیشکده بین الملل

شی جین پینگ در راه ایران: چالش‌ها و فرصت‌ها

Admin بهمن 3, 1394
Download PDF
طبق اعلام منابع مطلع، آقای شی جین پینگ در اولین دور از سفرهای خارجی خود به ایران خواهد آمد. این سفر اولین از نوع خود در طی ده سال گذشته خواهد بود. آقای شی امیدوار است اولین رهبری باشد که در پی لغو تحریم‌ها به ایران سفر خواهد کرد. در این سفر بیش از صد فعال اقتصادی که بیشتر آنها مدیران شرکت‌های بزرگ دولتی هستند، ایشان را همراهی خواهند نمود. گستردگی روابط ایران و چین در حوزه‌های مختلف سیاسی و اقتصادی و همزمانی این سفر با لغو تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی، در کنار مناقشه ایران و عربستان بر اهمیت موضوع افزوده است.
دو کشور در طول سال‌های اخیر و به‌خصوص در فاصله سال‌های 2011 تا 2013 که تحریم‌ها به اوج خود رسید، پیوندهای مستحکمی برقرار نمودند. چین عملاً نیمی از نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کرد. از اوایل 2013 میلادی و با شروع دور جدید مذاکرات ایران با قدرت‌های جهانی، نقش چین به عنوان یکی از طرف‌های کلیدی مذاکره کاملاً مشهود بود و پکن با فشار آوردن به ایران و ایالات متحده آمریکا، آنها را در رسیدن به توافق یاری رساند. از همین روی بود که آقای اوباما رسماً از نقش سازنده چین و آقای شی جین پینگ در دستیابی به توافق هسته‌ای با ایران تشکر کرد.
لغو تحریم‌های اقتصادی ایران، فرصت‌ها و چالش‌هایی در مقابل دو کشور قرار خواهد داد. در پرتو لغو تحریم‌ها، نگاه چین به ایران نگاهی اقتصادی است تا استراتژیک. رفع تحریم‌ها باعث خواهد شد تا سرمایه‌گذاران مشتاق خارجی روانه بازار ایران شوند، این موضوع در حوزه نفت و گاز با توجه به پتانسیل و توان بالای شرکت‌های اروپایی و آمریکایی، می‌تواند چالشی اساسی برای شرکت‌های چینی باشد. از سوی دیگر این می‌تواند فرصتی نوین برای ایران محسوب شود تا در فضایی رقابتی با شرکت‌های چینی قراردادهای با تضمین بالاتر منعقد کند. ایران نه‌تنها دارنده منابع عظیم نفت و گاز و سایر منابع ارزشمند معدنی و طبیعی است، بلکه از یک بازار بزرگ بکر و بالقوه 78 میلیونی نیز برخوردار است که می‌تواند جذابیت‌های فراوانی برای اقتصاد نه چندان شاداب این روزهای چین داشته باشد.
یکی از موضوعات مهمی که به احتمال فراوان در این سفر مورد بحث قرار خواهد گرفت، راهبرد «یک کمربند یک جاده» چین خواهد بود. برنامه‌ای که سال پیش به پیشنهاد آقای شی جین پینگ در بالاترین سطوح تصمیم‌گیری چین مورد بررسی و تایید قرار گرفت. هر دو مسیر دریایی و خشکی این پروژه از منطقه عبور می‌کند. راهبرد «یک کمربند یک جاده» بسیار فراتر از پروژه راه‌های ابریشم دوگانه چین می‌باشد و شامل شبکه‌ای طراحی شده از جاده‌های فراسرزمینی و خطوط آهن، لوله‌های انتقال نفت و گاز، بنادر و زیرساخت‌های دریایی و همچنین دربرگیرنده مشارکت‌های مالی بیشتر و استفاده از پول رسمی چین در معاملات خارجی، کاهش موانع تجاری و سرمایه‌گذاری و… خواهد بود. ایران به دلیل موقعیت ممتاز ژئوپلتیکی خود و نقش بالقوه ترانزیتی شمال به جنوب و شرق به غرب می‌تواند نقشی کلیدی در این راهبرد چین بازی کند. از سوی دیگر فرصتی مناسب خواهد بود تا از سرمایه‌گذاری چین در پروژه‌های زیرساختی کشور بهره‌مند گردد. توسعه بندر چابهار و راه‌آهن چابهار ـ مشهد همانطور که آقای روحانی در دیدار با آقای شی در نیویورک به آن اشاره کردند، می‌تواند آغازی خوب برای ورود به این پروژه بزرگ چین باشد.
چین تمایل فراوانی به همکاری در زمینه‌های نفت و گاز، راه‌آهن، جاده، آهن و فلزات، ساخت اتومبیل، صنایع الکترونیک و تکنولوژی‌های پیشرفته با ایران دارد. در جریان سفر آقای روحانی به چین، آقای شی جین پینگ اعلام کرد اکنون که توافق هسته‌ای حاصل شده است، چین، مشارکت خود در حوزه‌های انرژی ایران را در اولویت قرار خواهد داد. کم شدن سایه تحریم‌ها از سر ایران، فرصتی طلایی پیش روی رهبران ایران و چین قرار خواهد داد تا به دور از نگرانی از محدودیت‌ها، روابط خود را بیش از پیش توسعه دهند.
ایران و چین به جز حوزه‌های اقتصادی، دغدغه‌های مشترک دیگری نیز در منطقه دارند که این سفر می‌تواند فرصتی مناسب برای بررسی این موضوعات در بالاترین سطح باشد. موضوع بحران سوریه و روند مذاکرات طرف‌های درگیر در این بحران که به زودی آغاز خواهد شد و از سوی دیگر رشد گروه‌های تروریستی به‌خصوص داعش در منطقه، می‌تواند موضوع بحث رهبران دو کشور قرار گیرد. بیجینگ به شکلی سنتی خود را از بحران‌های منطقه خاورمیانه به دور نگه داشته است اما تحولات اخیر در منطقه باعث شده که چین نقشی فعالانه‌تر در پیش بگیرد. توسعه بی‌ثباتی در منطقه‌ای که بیشترین انرژی مورد نیاز چین را تامین می‌کند در کنار حضور صدها اویغور در گروه تروریستی داعش، بر نگرانی‌های چین افزوده است.
سفر آقای شی مصادف شده است با یکی از بدترین دوران در روابط ایران و عربستان در سال‌های اخیر. چین همواره از افزایش تنش در منطقه ابراز ناخشنودی نموده است و در همین راستا بود که آقای ژانگ مینگ، معاون وزیر امور خارجه چین، بلافاصله به هر دو کشور سفر کرد و از آنها خواست که مشکلات خود را با گفتگو حل کنند. برخی معتقدند با توجه سفر آقای شی به دو کشور ایران و عربستان، این سفر می‌تواند تلاشی در جهت کاهش تنش در منطقه از سوی بیجینگ باشد. چین به هر حال به دقت موضوع اعمال یک راه‌حل میانه و خوشایند تهران ـ ریاض را در نظر خواهد گرفت. ایران و عربستان از بزرگترین صادرکنندگان نفت به چین محسوب می‌شوند و از سوی دیگر در راهبرد «یک کمربند یک جاده» از موقعیت ویژه‌ای برخوردارند.
در پاین اینکه، سفر آقای شی جین پینگ به ایران از اهمیت بسیار بالایی برای تهران برخوردار است. ایران می‌تواند در یک فضای رقابتی و رها از فشارهای بین‌المللی و در حوزه‌های مختلف، پیوندهای خود را با چین توسعه و استحکام دهد. چین همواره سیاست‌های خود را نسبت به منطقه متناسب با فشارهای آمریکا تنظیم کرده است، حال که این فشارها به شکلی بارز کاهش یافته است، می‌توان به این سفر با امیدواری بیشتری نگریست. ایران نیز باید تلاش کند با ارایه برنامه‌های مشخص و با جزئیات روشن راه را برای انجام توافقات مهم و سودمند هموار سازد.

 

 0
اشتراک گذاری
Admin

Admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر