نیروی واکنش سریع اروپا (ERRF) و نیروی واکنش ناتو (NRF) - اندیشکده بین الملل

نیروی واکنش سریع اروپا (ERRF) و نیروی واکنش ناتو (NRF)

Admin تیر 31, 1397
Download PDF

پیشنهاد اولیه تشکیل نیروی واکنش سریع اروپا  به ابتکار انگلیس و فرانسه در اعلامیه سن مالو  مطرح گردید. در ادامه نیز اتحادیه اروپا در نشست هلسینکی (1999) با پذیرش “هدف اصلی ” در جهت بهبود قابلیت‌های نظامی خود، سیاست تسلیحاتی خود را نیز تغییر داد.

  • نویسنده:مصطفی عزیزآبادی فراهانی

اندیشکده روابط بین الملل- پیشنهاد اولیه تشکیل نیروی واکنش سریع اروپا به ابتکار انگلیس و فرانسه در اعلامیه سن مالو  مطرح گردید. در ادامه نیز اتحادیه اروپا در نشست هلسینکی (1999) با پذیرش “هدف اصلی ” در جهت بهبود قابلیت‌های نظامی خود، سیاست تسلیحاتی خود را نیز تغییر داد. یکی از اهداف اصلی این تغییر نیز، تشکیل نیروی واکنش سریع اروپایی بود. به عبارت دیگر، سران اتحادیه اروپا در نشست اخیر به منظور حل‌ و ‌فصل بحران‌های پیش‌رو، بدون وابستگی به آمریکا تشکیل چنین نیرویی‌ را به عنوان هدف اصلی خود قرار دادند. بر این اساس مقرر شد این نیرو به عنوان ناو فرماندهی سیاست امنیتی-دفاعی اروپا  ((Larrabee, 2004: 63 با ظرفیت اولیه 60000 نیرو تا سال 2003 تشکیل شود تا بتواند در مدت 60 روز در صحنه عملیاتی مورد نظر مستقر و به مدت یک سال انجام وظیفه نماید. بر اساس تصمیمات اتخاذ شده، حضور عملیاتی این نیرو دایره‌ای به مرکز بروکسل و به شعاع 4000 کیلومتر بود که بخشی از آفریقا، خاورمیانه و منطقه قفقاز را در بر می‌گرفت و بر اساس طیف وسیعی از وظایف پیترزبرگ ، اهداف کمک‌های انسان‌دوستانه و نجات‌بخش، تخلیه شهروندان اتحادیه از مناطق بحران، اقدام نظامی برای جداسازی طرف‌های درگیر و اعاده صلح و مدیریت بحران را بر عهده داشت. بعلاوه، بر پایه تصمیمات نشست هلسینکی مقرر گردید که اتحادیه اروپا جایی که ناتو به عنوان یک کل متعهد نمی‌باشد، اقدام نماید و متعاقباً مطرح گردید، نیروی واکنش سریع اروپا ملزم به ایفای نقش کامل خود در عرصه بین‌المللی ‌می‌باشد. همچنین، این نیرو موظف است در زمانی‌‌که سازمان ملل یا سازمان امنیت و همکاری اروپا  درخواست اعزام نیرو بنماید، حضور پیدا کنند. (Riggio, 2003: 50-51) در خصوص ساختار این نیرو نیز، کشورهای عضو اتحادیه اروپا به نحوی که در “فهرست نیروی هلسینکی ” تعریف گردید و در جریان “کنفرانس بهسازی قابلیت ” 2001 اتحادیه اروپا پذیرفته شد، متعهد به تأمین 100000 سرباز، 480 فروند هواپیما و بیش از 100 شناور  شدند. (Ibid)

علاوه بر نیروی واکنش سریع اروپا، در اجلاس نوامبر 2004 وزرای دفاع اتحادیه اروپا، طرح ایجاد 13 گروه رزمی تاکتیکی دائمی (متشکل از 1500 نفر) را در کنار ضرورت تقویت آژانس دفاعی اروپا ، مطرح کردند. در همین راستا مقرر شد که این گروه‌های رزمی به عنوان مکمل نیروی واکنش سریع ناتو وارد عمل شوند. همچنین، در این اجلاس پیش‌بینی شده بود تا سال 2006 دو گروه رزمی در حالت آماده باش قرار گیرند. (پیلتن، 1385: 55)

نیروی واکنش ناتو  که از ابتکارات نشست پراگ در سال 2002 می‌باشد، متشکل از نیروی زمینی، دریایی و هوایی پیشرفته، تغییرپذیر، قابل استقرار، درون عملیاتی و پایدار است که آماده اعزام به هر نقطه مورد نیاز بر اساس تصمیم شورای آتلانتیک می‌باشد. این نیرو همچنین به عنوان واسطه‌ای برای تمرکز و ترویج اصلاحات در توانمندی‌های نظامی اتحادیه در نظر گرفته می‌شود. (دارمی، 1386: 127) در واقع در نشست پراگ که به دنبال تحولات بین‌المللی، تعریف جدیدی را از مأموریت‌های ناتو در فضای نوین بین‌المللی ارائه ‌داد، تصمیم گرفته شد تا نیروی واکنش سریعِ مستعد و پویایی برای عملیات‌ کوتاه مدت و بسیار شدید، ایجاد شود (Crowe, 2003: 540) که توانایی عملیاتی اولیه را تا اکتبر 2004 و توانایی عملیاتی کامل را تا اکتبر 2006 کسب نماید. همچنین، نیروی واکنش ناتو با 21000 نیرو، مستعد به گسترش در هر نقطه‌ای از جهان در کوتاه‌ترین زمان ممکن –در 5 تا 21 روز- با توانایی خودپشتیبانی 30 روزه می‌باشد. (Larrabee, op. Cit.: 64) پدیدار شدن نیروی واکنش ناتو ناشی از چند تحول موازی است: نخست، لزوم ایجاد انگیزه در توانمندی‌های نظامی اتحادیه و تمرکز جدید در عصر تروریسم؛ دوم، تمایل به اقدام جهت کمک به نیروهای اتحادیه اروپا به منظور حفظ کنش‌های مشترک با همتایان آمریکایی خود و اجتناب بیشتر از واگرایی ساختاری نیروها و استراتژی‌ها بین ناتو و نیروی واکنش سریع اروپا؛ و سوم، مجبور کردن کشورهای عضو اتحادیه اروپا جهت اتخاذ اقدامات جدی‌تر به منظور گسترش قدرت سخت .  (Howorth, 2003: 238)

این نیرو با دستیابی به استانداردهای مشترک به وسیله فرماندهی‌های راهبردی، توانایی و آمادگی رزمی و پیشرفت تکنیکی برای استقرار در فواصل دور در کوتاه‌ترین زمان و مبارزه در شرایط اتمی، بیولوژیکی و شیمیایی برای دوره زمانی معین را دارد. همچنین می‌توان گفت، در فضای جدید با تدوین استراتژی مبارزه با تروریسم و اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی به منزله فلسفه وجودی ناتو و جایگزینی آن به جای مبارزه با کمونیسم، نیروی واکنش ناتو به عنوان ابزار پیاده کردن این استراتژی،‌ سازمان مزبور را قادر خواهد نمود تا در هر نقطه از جهان و علیه هر کشوری که تشخیص داده شود، وارد عمل شود.

نهایتاً، مفهوم نیروی واکنش ناتو، توسط وزرای دفاع ناتو در ژوئن 2003 تصویب شد. بدین ترتیب نخستین عناصر نیروی واکنش ناتو، قابلیت‌های خود را در عملیات فرضی واکنش به بحران 21 نوامبر 2003 در ترکیه نشان دادند. در اجلاس سران ناتو در ریگا  نیز (نوامبر 2006) اعلام شد که این نیرو، دارای توانمندی عملیاتی کامل (25000 نیرو) می‌باشد. با این حال، فرمانده عالی نظامی ناتو، در سپتامبر 2007 اعلام کرد، به دلیل عدم پرداخت کامل تعهدات دولت‌های عضو، ظرفیت عملیاتی نیروی واکنش ناتو در حد کامل تأمین نشده است. (دارمی، پیشین: 131-132)

مشارکت استراتژیک (در حال تقویت و متقابل) بین نیروی واکنش سریع اروپا و نیروی واکنش ناتو نیز می‌تواند از طریق تعهد سیاسی واقعی، درک آشکار نقش‌های مربوطه با مورد ملاحظه قرار دادن قابلیت‌های عملیاتی موجود و خودداری از نسخه‌برداری از یکدیگر، افزایش یابد. این موضوع به ویژه، به لزوم تعیین یک درک مشترک بین اعضای اتحادیه اروپا در زمینه مفهوم و حوزه وظایف پیترزبرگ باز می‌گردد. اگر تفاوت‌های تفسیری هر عضو؛ دستیابی به توانایی واکنش سریع اروپایی منسجم را امکان ناپذیر سازد و رویکردهای ملی متفاوت و نسخه‌برداری تکراری باقی بماند؛ برتری نسبی ناتو، به عنوان مرکز ارتباط با اتحادیه اروپا ادامه خواهد شد. (Riggio, op. Cit.: 60) با این وجود، به نظر می‌رسد که توازن امنیتی اروپا در حال تغییر از سمت نیروی واکنش ناتو به نیروی واکنش سریع اروپا می‌باشد. این امر به خوبی در عملیات‌ حفظ صلح اتحادیه اروپا که از سال 2003 به بعد صورت گرفته است، مشهود است. حوزه کارکردی نیروی واکنش سریع اروپا و نیروی واکنش ناتو نیز تحت فضای امنیتی-عملیاتی اتحادیه اروپا و ناتو قرار دارد، به نحوی که اتحادیه اروپا با توجه به توانایی و امکانات خود، وظیفه حفظ صلح و انجام عملیات بشردوستانه را در محدوده اروپا بر عهده دارد؛ و این در حالی است که نیروهای ناتو، غالباً انجام عملیات‌ نظامی و تهاجمی در خارج از محدوده اروپا را مد نظر قرار می‌دهند.

منابع

1.            Larrabee, F. Stephen, ‘ESDP and NATO: Assuring complementarity’, The International Spectator, Vol. 39, NO. 1, (01 January 2004).

2.            Riggio, Daniele, ‘EU – NATO cooperation and complementarity between the rapid reaction forces’, The International Spectator, Vol. 38, NO. 3, (01 July 2003).

3.            پیلتن، فرزاد، توافقنامه‌ها و نظام امنیتی مشترک اروپا، در علی فلاحی، کتاب اروپا (7): ویژه رویکردهای امنیتی اتحادیه اروپا، (تهران: ابرار معاصر تهران، 1385)

4.            دارمی، سلیمه، ناتو در قرن بیست‌ و یکم، (تهران: ابرار معاصر تهران، 1386).

5.            Crowe, Brian, ‘A Common European Foreign Policy after Iraq?’, International Affairs (Royal Institute of International Affairs 1944-), Vol. 79, No. 3, (May, 2003).

6.            Howorth, Jolyon, ‘ESDP and NATO Wedlock or Deadlock?’, Cooperation and Conflict, Vol. 38, No .3, (2003).

#ناتو #نیروی واکنش سریع اروپا #نیروی واکنش ناتو #سیاست تسلیحاتی

 

 0
اشتراک گذاری
Admin

Admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر