پ‍ژوهش و تولید - اندیشکده بین الملل

پ‍ژوهش و تولید

Admin اسفند 14, 1394
Download PDF

زهرا خانیانی

اندیشکده روابط بین الملل: به واسطه اهمیت و کارکرد پژوهش در عرصه های مختلف تولید، صنعت، کشاورزی، محیط زیست، اقتصاد، اجتماع و … امروز (بیست و پنجم آذر) به نام روز پ‍ژوهش نامگذاری شده است.ایرانیان از قدیم الایام به برخورداری از مفاخر علمی و دانش اندوزی شهرت داشتند. در برهه ای که اروپا هنوز به شکوفایی علمی نرسیده بود کتاب های بزرگان ایرانی چون ابن سینا و فارابی در دانشگاه های آنها تدریس می شد. احترام به ابن سینا در اروپا به حدی بود که در اسپانیای قرون وسطی مجازات دشنام به او اعدام بود.
با وجود پشتوانه های علمی و زمانی که علم از سرزمین ما به دنیا صادر می شد امروز ما چندان شاهد توجه به علم پژوهش محور و دانش بنیان نیستیم و بخش قابل توجهی از تحقیقاتمان جنبه کمی پیدا کرده است، به طوری که این مدعا -کمی بودن – با آمارهایی که منتشر شده قابل اثبات است.
بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول، کشورمان در بین 225 کشور جهان با انتشار 37000 مقاله در سال 2012 رتبه هفدهم و در منطقه رتبه اول را در تولید علم کسب کرد اما بر اساس شاخص دانش بنیان بودن یعنی میزان استفاده از نتایج حاصل از پژوهش های علمی در اقتصاد کشورها که باز هم توسط این نهاد بین المللی مورد ارزیابی قرار گرفته رتبه ما در بین کشورهای منطقه 9/3 درصد شد و این در شرایطی است که شاخص میانگین منطقه 77/4 است.
با وجود اینکه سالانه بر تعداد مراکز دانشگاهی اضافه می شود و هر سال تعداد قابل توجهی از دانشجویان در مقاطع مختلف به ارایه مقالات، پایان نامه ها، سمینار ها و… می پردازند اما ماحصل آن کاربردی نبودن این دستاوردها و در نهایت نبود تقاضا برای تبدیل آنها به تولید و ناکارآمدی آنها در بخش اقتصاد است.
پس از قرن بیستم کشورهای صنعتی با توجه به نقش پژوهش در خلق فناوری، تولید علم و توسعه، توجه روز افزون به این مقوله نشان دادند و ارتباط بین پژوهش و تولید علم و توسعه پایدار را امری لاینفک و از شاخصه های توسعه یافتگی قلمداد کردند.
با این وجود در کشور ما همچنان در بسیاری از حوزه ها از مدل های سنتی استفاده می کنیم؛ رشته هایی را در دانشگاه ها دایر کرده ایم که قابلیت تولید و اشتغالزایی ندارند و تنها عمر و سرمایه را تلف و سطح توقعات فرد و جامعه را بالا می بریم. از مقاطع پایین تحصیلی به فرزندانمان روحیه مصرف گرایی را آموزش داده ایم و زمانش را در اختیار درس های تئوری قرار داده ایم غافل از این که واحدهای استعدادیابی و آموزش مهارت های تولید محور می تواند از او یک فرد خلاق برای خودش و جامعه بسازد.
شاید این جمله معروف آبراهام لینکلن را شنیده باشید: «اگر هشت ساعت برای خرد کردن یک درخت وقت داشتم، 6 ساعت آن را صرف تیز کردن تبرم می کردم». بنابراین قبل از شروع هر پروژه ای، واکاوی تمام ابعاد آن برای برآورد منافع و مضراتش ضروری است. ای بسا طرح هایی که بدون تحقیق اجرایی شدند اما کارکردهای منفی آن بسیار بیشتر از منافع آنها بود.
تحقیق و پژوهش در باره ی یک پروژه سرلوحه هر اقدام عملی است چراکه بی گدار به آب زدن و جوانب کار را در نظر نگرفتن محکوم به شکست است. بیشتر طرح های تولیدی و تجاری بزرگ دنیا سال های زیادی را صرف تحقیق کرده اند و سپس در مدت کوتاهی به مرحله اجرا درآمده اند. تا زمانی که نتوانیم علم مبتنی بر پژوهش را تقویت و به مرحله تولید برسانیم نتوانسته ایم از زمان و هزینه ای که برای آن صرف کرده ایم بهره برداری کنیم. تولید دانش بنیان تولیدی است که مبتنی بر هم افزایی علم و ثروت است؛ علمی که پایه های اقتصاد را متحول می کند.
بی توجهی به جایگاه پژوهش و نهادینه نشدن تفکر پژوهشی در نظام آموزشی ما یکی از عوامل ناکارآمدی فعالیت های تحقیقاتی است. برای تحقق این امر، نظام آموزشی باید به جای تکیه بر معلومات محوری، پژوهش محوری را مورد تاکید قرار داده و روحیه پرسشگری، تفکر، تحقیق و به چالش کشیدن موضوعات را در صدر اهداف خود قرار دهد چرا که نتیجه عدم توجه به بعد پژوهشی وجود دانش آموختگانی است که بیشترشان بعد از پایان دوره های تحصیلی توان انجام یک پژوهش جامع با رعایت تمام اصول پژوهشی را ندارند و پایان نامه ها و تحقیقاتشان بیشتر از سر رفع تکلیف و مدرک گرایی است.
بنابراین در صورت اختصاص منابع و ساماندهی آنها، ایجاد انگیزه لازم برای طرح های دانش بنیان و حمایت مادی و معنوی از صاحبان آنها، از بین بردن بروکراسی اداری و کاغذ بازی و تسریع مراحل ثبت یک ایده، تشویق محققان و حمایت از ایده های برتر و فراهم آوردن زمینه های سرمایه گذاری برای تبدیل ایده به تولید، آن گاه می توان ادعا کرد کشورمان در مسیر تبدیل پروژه های پژوهشی به سمت تولید قدم بر می دارد.
از سوی دیگر بخش صنعت که به نوعی با فناوری های علمی در ارتباط است باید ارتباطش را با دانشگاه ها و مراکز علمی و پژوهشی نزدیک تر کرده و نهادهایی در مراکز علمی وجود داشته باشند که نقش رابط را میان صنعت و مراکز علمی برقرار کرده و از میان پژوهش ها کاربردی ترین آنها مورد حمایت و به مرحله اجرا درآید.
در پایان نمی توان منکر پیشرفت های علمی کشور بود اما در کنار بعد کمی باید به تقویت بعد کیفی نیز پرداخته شود و دولت و سازمان های متولی در سطوح مختلف علمی ایده هایی را که قابلیت تولید دارند و می توانند کارآفرینی ایجاد کنند تقویت کرده و خلاقیت های نوآورانه را مورد حمایت قرار دهند چرا که فراهم کردن بسترهای تولید مبتنی بر دانش، علاوه بر تقویت بعد اقتصادی، از اهرم های قدرت و موجبات اقتدار ملی است.

 0
اشتراک گذاری
Admin

Admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

موارد اخیراً مشاهده شده

بستن

هیچ پستی بازدید نشده است.

بازدید اخیر